Serigrafi Nedir?

Anasayfa » Serigrafi Nedir?

Serigrafi Nedir? Nasıl Yapılır?

Serigrafi nedir kısaca şöyle açıklanır; tekstil sanayi, resim çalışmaları, grafik sanatları alanlarında kullanılan bir baskı tekniği çeşididir. Serigrafi’de ahşap veya metal materyalli çerçeveye gerilmiş ipek elek kalıbı üzerine yapılır. Diğer yandan plastik yada metal dokumadan oluşturulan elek görünümündeki kalıp üzerine serigrafi çalışması uygulanır. Elekler üzerinde baskı uygulanacak alanlar açık bırakılarak, geriye kalan bölümler boyamayla veya fotomekanik yöntemle kapatılarak, baskılar ön plana çıkarılır.

Uzunca Tanıtım Serigrafi

Serigrafi Gereçleri Nelerdir?

Serigrafi materyalleri hakkında detaylar şu şekilde sıralanırlar:

  • Elek Dokumalar (Gazeler): İpek dokuma kumaşları olarak bilinin gazeler 3 faklı çeşide sahip olan serigrafi gereçleridir.
  • İpek Gaze (Dokuma): Emilsiyonu kolay tutan ve ipeğin en kaliteli çeşidinden yapılan, küçük ve orta boy baskıları yapmaya uygun serigrafi gerecidir. Geniş alanda gerilebilme özelliğine sahiptir.
  • Sentetik Dokuma (Gaze): Sentetik maddelerden yapılan dokuma alanlarıdır. Bu dokumaların mürekkep geçirgenliği oldukça yüksektir. Kimyasal maddeler ile yapılan baskılara dayanıklı olmasının yanında uzun ömürlü kullanım sunar. Üzerine uygulanan Emilsiyon kolaylıkla temizlenir.
  • Metal Gaze (Dokuma): Paslanmaz çelikten teller ile oluşturulan dokuma çeşididir. Düşük esneklik sunana bir materyaldir. Çabuk gevşeme ve kolay bükülme niteliklerine sahip olduğu için genel olarak Trikromi baskı çeşidinde kullanılır.

Bu farklı çeşitteki gereçler kullanılarak serigrafi meydana getirilir. Materyallerin dayanıklılık, esneklik ve emilsiyonu taşıma özelliklerine bağlı olarak farklı serigrafi sonuçları ortaya çıkarılır.

Serigrafi İpliği Ne İşe Yarar?

Serigrafi ipliğinin işlevleri hakkında detaylar şu şekilde sıralanırlar:

  • Serigrafi ipliği, mürekkep geçirgenliğini sağlamakta rol oynar.
  • İpliğin kalınlığı ve sayısı, baskıda mürekkep geçirgenliğinin ne seviyede olacağını belirler.
  • İplik sayısı bir santimetrekare’deki ipliğin ne kadar olduğunu belirtir. Kalınlık ise bu ipliklerin dokuma sıklıkları ve kuvvetleridir. Bu iki kavrem mürekkebin geçirğenliğini belirlemektedir.
  • Dokuma iplikleri aynı zamanda, baskı alanında boşlukların oluşumunu engelleme işlevine sahiptir.
  • İpliklerin kalınlıkları arttırıldıkça ilmekler arasında açıklık azalıp, baskı alanı daha sık bir dokumaya sahip olur.
  • İplikler, baskı işe yapılacak alanın uygun hale getirilmesinde etkilidirler. Elekler baskı işine uygun iplik çeşidinin seçilmesi ve dokunması ile elde edilirler.
  • Tramlı bir resim baskısı için 180 ila 200’lük bir dokuma, ince yazılardan oluşan bir baskı için ise 130ila 140’lık bir dokuma alanı oluşturulmasında, ipliklerin işlevlerinden yararlanılır.

Tüm bu işlevlere bağlı olarak serigrafinin kaliteli şekilde yapılmasında, iplik çeşidinin kalitesi, kalınlığı, seri şekilde dokuma, sık dokuma eylemleri önem taşır.

Serigrafi Çerçeveleri Nelerdir?

Serigrafi çerçeveleri hakkında bilgiler şu şekilde sıralanırlar:

  • Serigrafi dokumları ahşap veya metal çerçeveler ile gerildikten sonra kullanılırlar.
  • Ahşap çerçeveler: Nem ve sıcaklıktan en az engellenen çerçeve çeşitleridir. Özellikle ipek dokumanın gerilmesinde, ipeğe zarar vermedikleri için kullanılırlar. Diğer yandan hafif olmaları ve ekonomik özellik taşımları sebepleriyle tercih edilirler.
  • Ahşap çerçevelerin en çok tercih edilenleri çam tahtasından olanlarıdır. Çam tahta çerçevelerin ebatları ise sergirafinin büyüklüğüne göre, 5×5 yada 8×8 cm boyutlarındadır. Bu çerçeveler nem ve ısından etkilenmemeleri için önceden koruyu boyalar ile kaplanırlar.
  • Metal Çerçeveler: Galvaniz veya alüminyum demir borulardan tasarlanan çerçevelerdir. Çerçevenin paslanması halinde serigrafi baskılı dokuma zarar görecektir. Bu yüzden alüminyum kullanımı tercih edilirken, metal çerçevelerin yüzeyleri pürüzsüzleştirilerek, dokumanın çerçeveye tam yapışması sağlanır.

Tüm bu farklı çerçeve tipleri ve farklı özelliklerinden yararlanılarak, şık görünümlü serigrafi çalışmaları oluşturulur. Aynı zamanda dokumaların daha kuvvetli hale getirilmeleri sağlanır.

Serigrafi Sıyırıcıları (Rakeler) Ne İşe Yararlar?

Serigrafi rakesinin işlevi, boyanın şablon aralıklarından baskı yapılacak yüzeye geçmesini sağlamaktır. Elek üzerine uygulanan boya rake ile sıyrılarak hem fazlalıklar alınır hem de elek deliklerinden baskı alanına boya geçişi sağlanır.

Sıyırıcılar değişik formlarda kesilmiş olan kauçuklardır. Ağaç, çam veya çelik materyalli olan çeşitleri bulunur. Kauçuk ve lastikten tasarlanan rakeler ise alüminyum tutuculara geçirilerek kullanılır. Bu işlem ile rakelerin kavranması daha kolay hale getirilir.

Seridrafide kullanılacak rake çeşitleri, Baskı malzemesinin cinsine, kullanılan baskı mürekkebine, baskının motif şekline ve mürekkebin baskı alanına yayılma derecesine bağlı olarak seçilirler. Baskıda kalın bir mürekkep tabakasının oluşması tercih ediliyor ise köşeleri yuvarlatılmış şekilde tasarlanan rakeler tercih edilmelidir. Mürekkebin ise aşırı kullanımından kaçınılmalı, baskı kenarlarının bozulması bu işlem ile engellenmelidir.

Karton, kağıt malzemeler üzerine yazı ve tramlı resim baskılı serigrafi yapılıyor ise köşeleri dik açılı olarak tasarlanan rake modelleri tercih edilir. Boyayı anında emen kumaş ve tekstil ürünleri üzerine yapılan serigrafilerde ise uç kısmı tamamen yuvarlatılmış rake modelleri kullanılır.

Serigraf Zeminleri Nelerdir?

Serigraf temeli yüzeyleri, ipek dokuma kumaş, karton, kağıt, metal dokuma yüzey, plastik olarak bilinirler. Bu yüzeyler üzerine tercih edilen yazı karakterleri veya görsel şekiller baskı tekniği ile uygulanır. Bu yüzeyler arasında yer alan plastik zemin, serigraf için kullanılan her tip boya, mürekkep çeşidine dayanıklı yapıya sahipken, ipek zemin uzun ömürlü kullanım avantajına sahiptir.

İpek zeminlerin ideal çerçeveler ile gerilmesi gerekir. Serigraf uygulama işlemi sırasında hassasiyeti bulunana ipek zeminler, yüzeyler, ideal çerçeveler ile esnetilmelidir. Esnetme, germe işleminde aşıya kaçılması ipeğin zarar almasına neden olur.

Karton ve kağıt yüzeyler daha çok yazı karakterlerinin ve logoların basımında kullanılırlar. Bu yüzeylerin serigraf masalarında kullanımı oldukça kolaydır. Detaylı ve küçük yazı karakterlerinin yansıtılması daha karton ve kağıt yüzeylerin tercihleri ile daha kolay hale getirilir.

Detaylı resimlerin ve yazı baskılarının uygulandığı serigraflar, karanlık odada banyo işlemine tabi tutulurlar. Yüzeyler banyo ettirilmeden ve fazla boyalar temizlenmeden serigraf hazır konuma getirilemez. Bu duruma bağlı olarak yazı ve detaylı resim baskıları yapılan zeminler karanlı odada, püskürtme hortumları ile temizlenip, kurutma tezgahlarına asılırlar. Her bir sergiraf birbiri ile temas etmeyecek şekilde üst üste sıralı konumda asılarak, kurumaları sağlanır.

Serigrafi Baskıda Kullanılan Boyalar

Serigrafi baskı boyaları, ipek dokusuna ve rake yapısına uygun incelikte, kıvamda olan mürekkeplerdir. Serigrafi çalışmalarında her tip boya kullanılabilir. Önemli olan boyanın ipek yüzeye uygulanmaya hazır bir kıvama ulaştırılmasıdır.

Diğer yandan naylon dokumalar, baskıda kullanılan boyalar içinde yer alan alkali ve asite karşı yüksek dayanıklılık sunarlar. İpek dokumların bu içeriklere aynı dayanıklılığı sunması sebebi ile boyalar ideal ölçüde seyreltilmelidir.

Serigrafi Tineri Çeşitleri Nelerdir?

Serigrafi tinerlerinin türleri hakkında detaylar şu şekilde sıralanırlar:

  • Geciktirici Tiner: Mürekkebin baskı yüzeyinde kuruma süresini geciktirmekle görevlidir. Genel olarak yaz aylarında yapılan baskılarda, motifin uygulanabilmesi ve boyaların çabuk kurumamasını sağlamak amacıyla kullanılır.
  • Hızlandırıcı Tiner: Boyanın kurumasını hızlandırmakla görevlidir. Beklemeden, üst üste birkeç renkte baskı uygulanması gerekiyorsa, altta yer alan baskı boyalarının daha hızlı kuruması için kullanılır. Kış aylarında yapılan serigrafilerde tercih edilen hızlandırıcı tiner, boyaya karıştırılarak kullanılır.

Serigrafi Boyası İncelticisi Nedir?

Seriğrafi mürekkebi incelticisi, boya yapışkanlığını düşürmeye ve boyanın ipek gözeneklerinden kolaylıkla geçmesini sağlamaya yardımcı olan tiner çeşitleridir. İncelticilerin boyalara katılması ile eleğin baskı yüzeyinden kolaylıkla ayrılabilmesi sağlanır.

İncelticiler diğer bir ifade ile tiner çeşitleri boyanın serisine göre tercih edilir. İnceltici katma işlemi ile boyada ideal kıvam elde edilir. Diğer yandan terebentin, boya inceltme işleminde sıklıkla kullanılan bir maddedir. Selülozik boya, mürekkep çeşitleri selülozik temelli incelticilerle, sentetik boyalar ise aynı cinsli inceltici çeşitleri ile seyreltilir. Bu seçimler ile en etkili ve net motifli, yazılı balkılar elde edilir.

Serigrafi Temizleyicileri Ne İşe Yarar?

Serigrafi temizleyicilerinin işlevi, baskı ardından ipek üzerinde kalan artık boyaların giderilmesini sağlamaktır. Temizleyicilerin kullanımı baskının bozulmaması ve ipeğin hasar almaması için son derece dikkatli şekilde sağlanır. Selülozik boya artıkları selülozik tinerlerle, sentetik boya artıkları ise terebentin ile temizlenerek, baskı kumaşından giderilirler.

Diğer yandan ekonomik ve sağlık açısından zararsız olması sebebi ile temizleme işlemlerinde gazyağı da tercih edilir.

Serigrafi Nasıl Yapılır?

Serigrafi yapmak için izlenen adımlar şu şekilde sıralanırlar:

  • Metal veya ahşap çerçeveye gerilmiş ipek, plastik veya metal dokumadan meydana gelen elek kalıp üzerinde baskı yapılacak yerler açık bırakılarak maskeleme yapılır.
  • Gerekli alanlar boya veya fotometrik uygulamalar ile kapatılır.
  • Daha sonra, eleğin içerinse baskı boyası koyulur.
  • Boya modelin ipeğe veya plastiğe geçmesi için ideal ölçüde bastırılarak, sıyırıcılar ile çekilir.
  • Bu işlem ile baskı eleğin delikli bölümlerinden baskı zeminine geçilip, motif yüzeye çıkarılır.
  • Tüm işlemler yapılırken serigraf masasının yüksek ışığından yararlanılır. İşlemler masa üzerinden gerçekleştirilirken ışık seviyesi ile baskıların kalıplaşması sağlanır.
  • Bu adımlar ardından serigrafı temizleme ve banyolama işlemlerinin yapılması gerekir.
  • Karanlık odada yıkama küveti ve hortumu ile artık boyalar temizlenir.

Tüm adımlar ile serigraf baskı oluşturulur.

Serigrafi’de Büyük Atölye Araçları Nelerdir?

Atölyedeki büyük ebatlı serigrafi araçları hakkında detaylar şöyledir:

  • Işıklı Serigrafi Masası: Emilsiyon çekilmiş ipeğin kalıp haline gelmesi için baskının yüksek bir ışık altında yapılması ve baskısı yapılacak motifin yüksel ışıkla ipeğe aktarılıp, pozlanması gerekmektedir. Bu işlem ışıklı masalar ile yapılır. Pozlama için masanın en altında yer alan ışıktan ve üst bölümünde yer alan kırılmaz camdan yapılmış sandık alanından yararlanılır. Işıklı masanın iç yan yüzeyleri ise ışığı yansıtan ve yutmayan folyolar ile kaplıdır. Yan yüzeylerde ısıyı dağıtacak ve baskıyı sağlayacak delkler bulunur. Masada yer alan özel büyük watt’lı foto lambalar ile baskı sağlanır.
  • Asetat Aydınger Filmleri: Asetat veya aydınger gibi ışık geçirgenliğine sahip materyaller ile kaplanmış geniş yüzeylerdir. Bu yüzeyler üzerine baskı yapılacak olan yazı veya şekil siyah mürekkep ile çizilir. Çizilen şekil aydınger sayesinde boya yağından arındırılır. Bu yüzeyler ile mürekkebin baskı alanına daha iyi tutunması sağlanır. Asetatla çalışılmadan önce yüzeye pudralama yapılması tercih edilir.
  • Tire Film: Ayrıntılı resimler ve ince hatlı yazılar, karanlık odada kullanılan Tire Film’ler ile basılır. Tire film ile yazıların filtreleri alınır. Serigrafi çalışması karanlık bir odada, reprodiksüyon kamerası veya spotlu agrandizör kullanılarak ile gerçekleştirilir.
  • İpek Yıkama Hortumu Ve Banyosu: İpek üzerinden ışık almayan boyaların ısıtılması ve ardından su püskürtülerek yıkanması işlemlerinin gerçekleştirildiği alanlardır. Pozlama işlemi ardından hemen yapılması gerekir. Baskı uygun küvetin içerinse konulup, ideal püskürtme seviyesine sahip hortum ile yıkanır. Püskürtme dengeli olmalı ve şablonu bozmamalıdır.
  • Serigrafi Kurutma Tezgahı: Alanın dar olduğu bilgelerde dahi çok sayıda serigrafi çalışmasının tel raflara üst üste asılarak kurutulmasını sağlayan araçtır.
  • Serigrafi Kurutma Makinesi: İpeğe uygulana emilsiyonları kurutmada, pozlanma ardından yıkanan kalıpları kurutmada, klima cihazları gibi görev yapar. Isıyı 40 derece altında vererek, serigrafi uygulamasını aşırı ısınmadan ve buruşmadan korur.